Seks i Erotyka

Wątki LGBT w literaturze obecne są od antycznych początków sztuki pisarskiej do współczesności, w której występują raz po raz częściej, również w innych tekstach kultury – teatrze i filmie. Dzieła te poruszają tematykę innej miłości przeciętnie z jednej z dwóch perspektyw: zewnętrznej, zajmując się jej społecznym odbiorem (często negatywnym) ewentualnie wewnętrznej, zajmując się portretowaniem osób LGBT w skali prywatności, emocji i relacji intymnych. Wątki te odkryć wolno w wielu dziełach uznanego kanonu lektur głównego nurtu literatury.

W starożytności erotyczna odniesienie między mężczyznami, często mająca również natura relacji rekordzista – elew, traktowana była rzecz jasna. Świadczą o tym m.in. teksty Platona mówiące o pederastii, a w wydaniu poetyckim teksty Safony wielbiącej kobiece piękno. W Biblii dyskurs jest o homoseksualizmie w kontekście Sodomy i Gomory. Napis ów jednoznacznie potępia układy między mężczyznami, a stosunek ów bohatersko rzutował na europejskie piśmiennictwo począwszy od wieków średnich. Coraz w wieku XX wątki związków homoseksualnych podlegały cenzurze obyczajowej. Obecnie, w dobie poprawności politycznej i dyskursu o prawach mniejszości seksualnych, wątki LGBT pojawiają się wysoce częściej, docierając również, choć nie bez przeszkód i kontrowersji, do kultury popularnej.

Antyczne mity Greków

Zeus imponujący Ganimedesa, rzeźba w Muzeum Watykańskim

Literatura i miłość mądrości Starożytnej Grecji ma swoje źródła w mitach, w których pojawiają się również konteksty związane z LGBT. Już sam władca bogów olimpijskich Zeus wśród rozlicznych przygód miłosnych proszek inspirowane erotycznie zapatrzenie pięknym Ganimedem. Zeus porwał młodzieńca zamieniając się już w orła – uniósł metresa na Olimp, czyniąc go nieśmiertelnym sługą. To również baśń uczynił Teby źródłem pederastii rozumianej z negatywną konotacją, która w takim razie miała siać się na świat w charakterze wina i ryzyko społeczne – Lajos, tebański król, mąż Jokasty i tatuś Edypa uwiódł i porwał pięknego chłopca Chrysipposa. Księżniczka Heroina, będąca patronką wierności małżeńskiej, zesłała na Tebańczyków Sfinksa, tak aby spustoszył polis za to, że nie potępili oni bluźnierczej miłości swojego władcy. Samego Lajosa dosięgła wyrok, jak znalazł śmierć z ręki Edypa, jaki nie rozpoznał w poprzednio ojca.

Z mitologii greckiej pochodzi również stan Achillesa, o którym wiadome było, że jednakową miłością obdarzał i Patroklesa, i Poliksenę.

Antyczna pisarstwo grecka i rzymska

Większość znanych nam do obecnie tekstów dotyczy homoseksualnej miłości męskiej. Pierwsze danie teksty homoerotyczne z przedhellenistycznej Grecji to ostatnie 164 wersy (tzw. Księga II) zespołu utworów poetyckich przypisywanych Teognisowi z Megary. Zostały napisane w IV wieku p.n.e. i stanowią zastęp krótkich wierszy adresowanych do chłopców albo wyznających uczucia związane z nimi. Homoseksualność dostarczał mnogość materiału humorystycznego na rzecz Arystofanesa (446-385 p.n.e.).

Homoseksualnej erotyce poświęcono mnóstwo epigramatów greckich. Włączane były do kolejnych antologii poetyckich. Trzeba do nich m.in. Wieniec autorstwa Meleagera z Gadary (ok. 100 rok kalendarzowy p.n.e.). Antologia Grecka zebrana przez Konstantinosa Kefalosa (X w. n.e.) zawiera ich nad 300, kolejna to Antologia Planudejska natomiast inne pomniejsze zbiory.

Miłość lesbijską w antycznej poezji greckiej reprezentowała Safona, choć jej utwory o tej tematyce znamy przed chwilą fragmentarycznie. W całości zachował się zaledwie jeden z jej wierszy wielbiący kobiece piękno, ze względu temu, że został przytoczony przez nagana z okresu rzymskiego.

Z okresu wczesnego cesarstwa rzymskiego pochodzi Satyrikon Gajusza Petroniusza. Główny wątek tego utworu to koleje życia młodego Eukolpiusa i jego młodszego towarzysza, Gitona. Obaj młodzieńcy przemierzają Rzym z czasów Nerona i są obiektem adoracji kobiet i mężczyzn. Obdarzają się również uczuciem wzajemnym.

Zależności homoseksualne w twórczości Prousta

Za jedną w wyższym stopniu znanych postaci LGBT w literaturze uważa się barona Charlusa, bohatera W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta. Baron jest wysoce urodzonym człowiekiem pogardzającym nizinami społecznymi, co nie przeszkadza mu w utrzymywaniu przygodnych kontaktów z kelnerami, chłopcami na posyłki ewentualnie sklepikarzem. Rozumie się samo przez się ponadto, że spętany jest ze skrzypkiem Morelem. Zerwanie tej znajomości wtrąca go w czarna melancholia i popycha do szukania erotycznych kontaktów w domach publicznych i do płatnych randek z żołnierzami na przepustce.

W tej samej powieści pojawiają się również inne postacie: biseksualna Albertyna Simonet, która swojego partnera Marcela zdradza z kobietami – panną Vinteuli, aktorką Leą i przyjaciółką Anną. Jej skłonności pozostaną tajemnicą w przeciwieństwie do panny Vinteuli, córki nauczyciela muzyki, która po śmierci ojca jawnie przyznaje się do bycia lesbijką.

Młodzieńcze fascynacje i inicjacje

W pierwszym tomie Nocy i dni Marii Dąbrowskiej wynaleźć jest dozwolone wątek rodzącej się przyjaźni i miłości między dojrzewającymi dziewczętami. Agnieszka Niechcicówna, córa Barbary, jest zafascynowana swoją nauczycielką i koleżankami właśnie dalece, że jest dozwolone rozpatrywać ów stan rzeczy uczuć za zadurzenie. W dalszym toku fabuły czytelnik przekonuje się wszelako, że Agnieszka skieruje swoje uczucia ku chłopcom.

W Lolicie Vladimira Nabokova główna heroina nim rozpocznie podobieństwo z ojczymem, przejdzie przez fascynację erotyczną dziewczętami w szkole i na letnim obozie.

Eksperymenty narkotykowo-seksualne u Witkacego

W kilku powieściach Stanisława Ignacego Witkiewicza autora wyszukać wolno opisy orgii, w których biorą współpraca osoby obu płci w różnych układach. Pożegnanie jesieni zawiera element odnośnie do eksperymentów homoseksualnych Atanazego Bazakbala po zażyciu kokainy. Heros ów, niewyżyty twórca zdradzający żonę z inną kobietą, odbywa zdemoralizowany postawa z pewnym arystokratą.

Wątki homoseksualne u Gombrowicza

Kilka wątków homoseksualnych zawierają dzieła Witolda Gombrowicza. W Ferdydurke język jest o brataniu się Miętusa z parobkami, będące czytelnymi aluzjami do kontaktów erotycznych, traktowanych tu przez ziemiańskie wujostwo bohatera jak oryginalny pański kaprys, do którego podług nich wysoko urodzony ma zupełne system prawny. W dalszej części fabuły werdykt o naturze tych kontaktów okazuje się atoli ostatecznie mylna.

W Operetce pojawia się forma ambiwalentnego seksualnie mistrza Fiora, projektanta mody. W Trans-Atlantyku jednym z ważniejszych tematów jest homoseksualna oczarowanie “synczyzną”.

Iwaszkiewicz i artystyczne środowisko międzywojenne

W listach, pamiętnikach i wspomnieniowej literaturze z okresu międzywojennego w Polsce przewijają się zapiski o erotycznych skłonnościach niektórych postaci tamtejszego światka. O męskich romansach swojego męża, Jarosława Iwaszkiewicza, w układny fortel pisze Anna Iwaszkiewicz, która sama przeżywała fascynację piękną kobietą ze środowiska skamandrytów, Marią Morską. Wspomina ponadto o kilku podobnych przypadkach, m.in. Jana Lechonia.