Pederastia
Pederastia (gr. παῖς chłopiec + gr. ἐραστής – w przekładzie Witwickiego: miłośnik) – termin wywodzący się z języka greckiego (dosł. miłość do chłopców) – w języku polskim w węższym sensie oznacza specyficzną formę homoseksualizmu męskiego, polegającą na związkach erotycznych lub kontaktach seksualnych dojrzałych mężczyzn z młodzieńcami lub dojrzewającymi chłopcami (ale nie dziećmi
W szerszym sensie termin ten w języku polskim oznacza homoseksualizm męski w ogólności (wszelkie kontakty seksualne między mężczyznami).
Jest kwestią dyskusyjną, czy w języku polskim można stosować ten termin na określenie zjawiska analogicznego do pederastii starogreckiej, występującego w wielu kulturach świata pod różnymi nazwami i określanego w języku angielskim , nie ograniczająca występowania zjawiska do starożytnej Grecji.
W antropologii kulturowej spotykane jest przedstawianie tej formy homoseksualizmu jako przykładu jednego z trzech rodzajów homoseksualności – “homoseksualności ze strukturą wiekową” (z ang. age structured homosexuality) .
Forma ta jest najmniej akceptowana we współczesnej kulturze Zachodu, spotykając się przeważnie z potępieniem, a niekiedy (jeśli wiek młodszego partnera jest niższy niż wiek uprawniający do współżycia seksualnego) penalizacją. Często błędnie utożsamiana jest z homoseksualną pedofilią.
Termin ten jest też błędnie używany w znaczeniu stosunków analnych (pedykacji), bądź to między dojrzałym mężczyzną, a młodzieńcem (chłopcem), bądź w homoseksualizmie męskim w ogóle.
Starożytna Grecja
Pierwotne znaczenie terminu pederastia, obecne w grece klasycznej określa jego etymologia: greckie paiderastía oznacza dosł. miłość do chłopców i odnosi się do związków i kontaktów seksualnych dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami, które były szeroko rozpowszechnione i społecznie akceptowane w starożytnej Grecji. Ich celem była głównie edukacja i rozwój duchowy młodego pokolenia. Zdaniem starożytnych Greków, miłość, także erotyczna, między mistrzem a uczniem sprzyjała przekazywaniu wiedzy i wartości.
Przecież tacy młodzi panowie, jak tylko który podrośnie, zaraz się poświęca karierze politycznej, a kiedy który jest już dojrzałym mężczyzną, poświęca się wówczas pederastii, niewiele dbając o żonę i o robienie dzieci. W celibacie żyje każdy, a jeden drugiemu wystarcza. Otóż tak w ogólności pederastia i czuła przyjaźń z mężczyznami powstaje w nas na tle przywiązania do tego, co jest nam samym pokrewne.
W Jonii natomiast i wielu innych stronach uważają to za zbrodnię: tam, gdzie barbarzyńskie ludy mieszkają. Naturalnie, dla barbarzyńców to jest zbrodnia, podobnie jak filozofia. (…) Tak więc gdzie prawo uważa oddawanie się miłośnikom za występek, tam to prawo stoi tylko dzięki nieposkromionej żądzy panowania rządzących i dzięki tchórzostwu rządzonych.
Związki między dojrzałym mężczyzną (gr. ἐραστής – erastes; w przekładzie Witwickiego miłośnik) oraz dojrzewającym chłopcem (gr. ἐρώμενος – eromenos; tłumaczone jako oblubieniec) miały na celu wszechstronny rozwój duchowy i intelektualny:
I jest u nas rzeczywiście taki pogląd przyjęty, że gdy się ktoś oddaje drugiemu, bo wierzy, że się za jego sprawą stanie lepszym, mądrzejszym czy dzielniejszym w jakim innym kierunku, wówczas taka dobrowolna niewola ani nie uwłacza nikomu, ani za podłe nie uchodzi pochlebstwo.
Platon jako jeden z pierwszych filozofów twierdził, że miłość pozbawiona elementu seksualnego jest wznioślejsza od miłości erotycznej, a przedmiotem miłości powinna być raczej dusza niż ciało (stąd określenie miłość platoniczna). Jednocześnie nie potępiał aktów seksualnych, uważając, że człowiek najpierw kocha ciało, a dopiero potem, w miarę rozwoju duchowego, zaczyna dostrzegać piękno duszy, aż w końcu pokocha samą ideę piękna.
Temat pederastii był w starożytnej Grecji przedmiotem licznych dyskusji. Między innymi dyskutowano:
* Czy pederastia jest dobra, czy zła?
* Jaką postać powinna przyjąć pederastia, czystą czy seksualną?
* Jakie rodzaje działań seksualnych są prawowite?
* Czy pederastia jest wyższa nad miłość do kobiet?
Rzym i starożytna Grecja w czasach rzymskich
W czasach rzymskich pederastia w głównej mierze straciła status rytualnej części edukacji. Proces ten postępował u coraz bardziej kosmopolitycznych Greków i w przeciwieństwie do wcześniejszych czasów zaczęto postrzegać pederastię raczej jako aktywność kierowaną pożądaniami człowieka i rywalizującą z pożądaniem kobiet. Konserwatywni myśliciele rzymscy potępiali pederastię razem z innymi formami oddawania się przyjemności. Tacyt piętnował zwyczaje greckie: “gymnasia et otia et turpes amores” – palaestrę, bezczynność oraz bezwstydnych kochanków. Społeczna akceptacja związków pederastycznych zmalała pod wpływem kultury judeochrześcijańskiej, która akceptowała jedynie stosunki seksualne dla prokreacji. Postępująca chrystianizacja Europy odbywająca się kosztem kultury hellenistycznej spowodowała upadek wzorców wypracowanych w starożytnej Grecji – dotyczyło to także związków pederastycznych.
Ewolucja znaczenia terminu
Termin pederastia zaczął być stosowany w szerszym znaczeniu w kontekście kultury judeochrześcijańskiej, w której homoseksualizm był piętnowany. Wraz z rozwojem kultury judeochrześcijańskiej pederastią zaczęto nazywać jakiekolwiek kontakty seksualne między mężczyznami bez rozróżniania intencji czy wieku partycypujących w nich osób (analogicznie do sodomii). Jednocześnie, wprowadzenie nowego wzorca kulturowego, wiążącego się m.in. z potępieniem homoseksualizmu, spowodowało, że termin pederastia nabrał charakteru pejoratywnego.
Nacechowanie ujemne terminu w języku polskim
W potocznym języku polskim już w połowie XIX w. Słownik języka polskiego Orgelbranda notuje termin pederasta, definiując go w sposób silnie nacechowany ujemnie, zdecydowanie pejoratywny i wysoce stygmatyzujący jako: gwałciciel, hańbiciel chłopców.
Nowsze słowniki (Doroszewskiego) notują już wyłącznie znaczenie szerokie – męskie kontakty homoseksualne (bez wskazania różnicy wieku partnerów, i odniesienia do starożytnej Grecji) – bez nacechowania ujemnego.
Mimo to, termin, w takim znaczeniu, często jest traktowany jako stygmatyzujący, i użyty w stosunku do męskich osób homo- lub biseksualnych posiada wydźwięk pejoratywny, i wyraźne nacechowanie ujemne.
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Pederastia”
