Krępowanie stóp
Krępowanie (bandażowanie) stóp – kitajski uzus kultywowany od ok. X do początków XX wieku, polegający na bandażowaniu stóp dziewcząt, celem ich skrócenia i deformacji prowadzących do pożądanego efektu estetycznego. Krępowanie stosowano pierwotnie u dziewcząt z wyższych klas społecznych, od których nie wymagano wykonywania intensywnych prac fizycznych. Zwyczaj, kto był wyznacznikiem statusu społecznego, przyjął się z niekiedy również wśród klas niższych. Za czasów ostatniej dynastii, Qing (1644-1912), częsty był wśród wszystkich warstw społecznych, zwłaszcza na północy kraju. Krótkie stopy były w Chinach symbolem wytworności i zapewniały właścicielce dobre wyjście za mąż. Krępowanie miało dodatkowo podtekst nasycony erotyzmem, na co zwrócił uwagę również Zygmunt Freud dostrzegając w zanim fetyszyzm.
Ze względu na to, że krępowanie okaleczało kobiety i niosło niemało cierpienia, użycie był krytykowany, zwłaszcza dogłębnie na początku XX wieku. Po powstaniu Republiki Chińskiej w 1912 roku zabieg został niezgodny. Po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 roku zupełnie go wypleniono. W Chinach odeszło obecnie mało co w całości ostatnie ród kobiet, które poddawano krępowaniu stóp.
Spis treści
- 1 Klucz i geneza
- 2 Zabieg
- 3 Talizman i krytyka
- 4 Rozległy widok antropologiczna i feministyczna
- 5 Przypisy
- 6 Bibliografia
Objaśnienia i geneza
Praktyka krępowania stóp pojawiła się za czasów południowej dynastii Tang z X wieku. Wedle legendy zapoczątkowała go konkubina Yao Ning na dworze cesarza Li Houzhu (935-978), która ciasno owinęła sobie stopy jedwabiem, ze względu czemu wyglądały one na drobniejsze, a jej ruchy nabrały niezwykłej gracji. Cesarz faworyzował ją, bo zachwycił się jej tańcem. Klucz mówi, że tańczyła w granicach złotego lotosu o wysokości sześciu stóp, wyłożonego w granicach nefrytem i drogimi kamieniami. Inne, zazdrosne kobiety w haremie władcy również zaczęły krępować sobie stopy.
W XII wieku ćwiczenia była obecnie powszechna wśród wyższych klas w Chinach. Nie była pani wtedy coraz właśnie okrutna, gdy u schyłku epoki Qing (1636-1911), gdy krępowanie niby na cacy uniemożliwiało kobietom poruszanie się na dalsze odległości i musiały one – o jak bardzo ród było na to stać – posługiwać się z lektyki. Modę na krępowanie stóp poprzedził o nieco wieków postępowanie zamykania kobiet w domach, a ograniczania ich podróży do rzadkich wizyt u krewnych zaś w świątyniach.
Chińska pinakoteka o krępowaniu stóp. Na pierwszym planie – buciki
Krępowanie polegało na owijaniu stóp bandażem, racja iżby zakrzywić palce – z wyjątkiem wielkiego – w kierunku pięty, co doprowadzało do złamania trup śródstopia. Po zagojeniu ran i zakończeniu procesu dojrzewania, najkrótsze stopy, zwane “złotym lotosem” miały 7-10 cm długości. Statystycznie to pierwowzór doglądała krępowania stóp u córki, bo krótkie stopy były istotną kartą przetargową w czasie swatania dziewczyny i umożliwiały kariera socjalny. Im krótsze stopy – tym przekraczający awans.
Zabieg zaczynano u dziewcząt w wieku 5-12 lat. Stopy owijano wielce ciasno bandażem, a dziewczynie podawano dietę, która miała wywołać zmiękczenie ścierwo, co ułatwiało złamanie i deformację. Okład co siedem dni owijano ciaśniej. Krępowanie było źródłem wielkiego bólu. Chińskie aforyzm mówi: Piękność wymaga cierpienia; każda mgła zabandażowanych stóp kosztuje wannę łez. Powstające na rezultat złamania otwarte rany niosły ryzykowny krok zakażenia i powikłań. Szacuje się, że umierało od nich co bynajmniej 10 proc. dziewcząt.
Stopy należy było pakować bandażem do końca życia. Jeśli zabieg wykonano mylnie, były one na rzecz właścicielki źródłem przewlekłego bólu. Niekiedy zabieg wywoływał częściowy paraliż i/lub upadek mięśni (atrofię). Podczas gdy w komunistycznych Chinach przy groźbą śmierci nakazano kobietom zaniechać z krępowania, stopy niektórych z nich urosły o nieco centymetrów.
Talizman i krytyka
Chińscy mężczyźni zachwycali się krótkimi stopami, których forma porównywano do tarczy Księżyca w nowiu ewentualnie do lilii. Były one tematem wierszy, a rolę fetysza pełnił chociażby kompres, którym owijano stopy, a maleńkie buciki, które zakładały kobiety. Zachowały się poniekąd wiersze wychwalające smród bandaża. Same zdeformowane stopy nie wyglądały jakkolwiek najlepiej, stąd uprawiając kochanie się ich posiadaczki przenigdy ich nie odsłaniały. Feng Xun puder relacjonować: “Jeżeli zdejmiesz buty i bandaże, zaklęcie pryśnie”.
Fang Xian z epoki Qing poświęcił krępowanym stopom zupełny rozprawa naukowa. Jego zdaniem powinny być one tłuste, miękkie i eleganckie. O ideale właśnie pisał: Wąskie stopy są zimne, a umięśnione – twarde. Uważam je za beznadziejnie wulgarne. Tłuste stopy są pełne i gładkie w dotyku, stopy miękkie – delikatne i estetyczne, stopy eleganckie – doskonałe i piękne. Tłustość nie zależy wszelako od ciała, miękkość – od sposobu bandażowania, pomimo tego wyrafinowanie – od butów. Co więcej, tłustość i miękkość jest dozwolone osądzić wedle formy, jednakowoż elegancję – zaledwie oczami duszy.
Najwcześniejszym znanym przeciwnikiem obyczaju krępowania był w czasach dynastii Song autor nazwiskiem Ch’e Jo-shui. W XVII wieku z praktyką bandażowania stóp bezowocnie walczyli Mandżurowie z dynastii Qing. Edykt cesarza Kangxi zabraniający krępowania został wycofany po kilku latach w charakterze martwe system prawny, a mandżurskie dziewczęta lada dzień same zaczęły małpować Chinki. Krępowanie potępiali Li Juchen (pisarka feministycznej powieści Jinghuayuan z 1825 r.), Yuan Mei (1716-1799) i Yu Zhengxie (1775-1840). Gorącym przeciwnikiem krępowania był Sun Jat-sen, ojczulek Republiki Chińskiej, jaki w dzieciństwie bezradnie oglądał cierpienia siostry. Do zniesienia obyczaju przyczynili się również okcydentalny misjonarze.
Lin Yutang, pisarz znanego anglojęzycznego opracowania o Chinach My Country and My People z 1935 r. broni krępowania wskazując na jego nasycony erotyzmem podtekst. Jego zdaniem kobiety łatwo poddały się tej praktyce, żeby skuteczniej ujmować mężczyzn (w takim razie również matki łatwo godziły się na cierpienia córek).
Prospekt antropologiczna i feministyczna
W literaturze feministycznej krępowanie stóp uważa się za jeden ze rozwiązanie, w jakie patriarchalne mieszkańcy poddawało kobiety opresji i ubezwłasnowolnieniu. Posiadaczka krótkich, zdeformowanych stóp poruszała się z trudem, a iks chód sprawiał jej dużo bólu. Podług antropologów analogicznym zabiegiem w w przyszłości spotykanym w Afryce jest obrzezanie kobiet. Zdaniem feministek, w średniowiecznej Europie podobną funkcję pełnił pręga cnoty, a w XIX wieku – ciasno sznurowany gorset.
Współcześnie swego rodzaju odpowiednikiem krępowania stóp są buty na wysokim obcasie. Optycznie skracają one jako że kobiecą stopę i wymuszają odmienny – zdaniem zwolenników ich noszenia – w wyższym stopniu szlachetny fortel chodzenia, jakkolwiek są daleko mniej wygodne od butów na płaskim obcasie i z czasami deformują stopy (haluksy, palce młoteczkowate, platfus poprzeczne, modzele, odciski, otarcia) . Jednakowo gdy krępowane stopy, buty na wysokim obcasie wielu mężczyzn uważa za seksualny fetysz.
Chiński literat Li Liweng zauważył, że stopa długa na trzy cale ustawiona płasko wydaje się dłuższa, aniżeli spód długa na 4-5 cali na obcasie. Z powodu obcasów dół jest skierowana ku dołowi, w trakcie podczas gdy dół ustawiona na płask skierowana jest ku górze, z palcami na miarę pędy bambusa
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C4%99powanie_st%C3%B3p”
