Seks i Erotyka

Celibat (łac. caelebs – bez żony, zaciszny) stan życia polegająca na dobrowolnym zrezygnowaniu z wchodzenia w pokrewieństwo matrymonialny. Uprawiany jest w wielu religiach, m.in. u kapłanów i zakonników niektórych Kościołów chrześcijańskich i buddyzmu.

• 1 W Kościele katolickim
  • 1.1 Wprowadzanie celibatu w Polsce
• 2 W Kościołach prawosławnych
• 3 W Kościołach protestanckich
• 4 Znaczenie celibatu
  • 4.1 Jan Paweł II o celibacie
• 5 Kontrowersje
• 6 Celibat świeckich
• 7 Cechowanie współczesne

W Kościele katolickim

W Kościele katolickim celibat jest nieodzowny od osób wyświęconych (niektórych diakonów, prezbiterów, biskupów) w rytuale rzymskim od XI-XII wieku i ma podobieństwo z reformą kościelną papieża Grzegorza VII, w Polsce właściwy od 1197. Z początku był choć domeną zakonów, w których składa się ślubowanie czystości.

Współczesne system prawny kanoniczne Kościoła katolickiego zezwala na wyświęcanie żonatych mężczyzn na prezbiterów (księży) w trzech przypadkach:

• w katolickich Kościołach wschodnich,
• wśród księży innych wyznań (np. anglikańskich, starokatolickich, ewangelickich), którzy zmienili wierzenia na rzymskokatolickie (w przypadku Kościołów, których sukcesji apostolskiej Watykan nie uznaje, wiąże się to z powtórnymi święceniami)
• w wyjątkowych przypadkach Kościoła prześladowanego (np. w Czechosłowacji i ZSRR).

W Kościele katolickim dozwolone są święcenia żonatych mężczyzn na diakonów stałych, tymczasem po śmierci współmałżonki nie mogą oni zajrzeć w powtórny powinowactwo. Przedtem przystąpieniem do stanu duchownego muszą również dokonywać smykałka zawarte w kanonach Kodeksu Kanonicznego.

Przyjęcie celibatu duchownych odbywa się na przestrzeni święceń diakonatu. W Kościele katolickim (i nie przed chwilą) celibat uprawiany jest również przez mężczyzn, którzy nie są kapłanami natomiast przez kobiety. W tych przypadkach (zakonnice, eremici, członkowie instytutów świeckich itp.) uroczyste poświęcenie dokonuje się przez śluby albo inną związek świętą. Celibat jest acz zawżdy przyjmowany w wolności i “na rzecz Królestwa niebieskiego” (Mt 19,12).

Wprowadzanie celibatu w Polsce

Paweł Jasienica pisał: Aż do roku 1197 małżeństwa księży zaliczały się w Polsce do rzeczy zwyczajnych i uznawane były za ważne. W przeciwnym razie – mimo to również nie nieustannie – działko się przed chwilą z biskupami, którzy w znacznej części rekrutowali się z zachodnioeuropejskich zakonników. Coraz w połowie XIII wieku żył w Wielkopolsce jakiś Ogierowicz, dozwolony potomek męski biskupa włocławskiego, Ogiera. W 1197 przybył do Własny spadek papieski, purpurat Piotr z Kapui, przywożąc prohibicja małżeństw księży. Kler polskie zachowało się poniżej niego bez nerwów, za to czeskie omal go nie zgładziło. O synach księży czyta się w źródłach coraz ospale od tego czasu, bowiem nowe system prawny przyjmowało się czasochłonnie i z oporami.

Jan Ptaśnik pisał: “Zarządzeń papieża nie słuchali ani biskupi polscy, ani poniższy duchowieństwo, bo kler w Polsce bez kobiet obejść się nie chciało. I racja np. arcypasterz włocławski Jebaka, żyjący z końcem XII wieku, żonaty był z niejaką Burną, właścicielką wsi Wyciąże poniżej Krakowem, którą płeć nadobna zapisała następnie kapitule krakowskiej. Potomek męski tego biskupa, Ogierowicz, odgrywał znaczna role w Wielkopolsce. W roku 1197 przybył do Krajowy zapis (delegat) papieski, purpurat Piotr z Kapui, by dopiąć celu nakazy papieskie. Kardynała tego, urzędującego przedtem w Czechach, mówiąc po prostu – “naprali” tamtejsi księża-ojcowie rodzin. Jednakowoż ze i w Polsce zero nie wskórał, świadczy choćby wydarzenie podany przez kroniki, ze w roku 1269 umarł kantor kapituły krakowskiej Trojan, a loże boleści tego z okładem 100 lat liczącego prałata otaczało krocie dzieci i wnuków. Do roku 1197 para małżeńska księży w Polsce uważane było za ważne. Księża urządzali się owszem, ze probostwa zostawiali w spadku swoim synom, po tym roku natomiast potomek męski księdza mógł się konsekrować właśnie za pozwoleniem papieskim. Dyspensa udzielona pewnemu klerykowi przez papieża Honoriusza III brzmiała owszem: “Albowiem, podczas gdy donosisz naszemu apostolstwu, zanim przybyciem pierwszego legata do Lokalny ojczulek twój w charakterze seminarzysta poślubił dziewicę i podług zwyczajów krajowych, które coraz nie były zakazane, dał się konsekrować na księdza i w charakterze diakon ciebie z niej spłodził, pozwalamy na konsekwencja twej prośby, byś mógł dostąpić święceń” (…) “Stare rejestr podają, ze księżom nie można było żyć wspólnie ze swym potomstwem, bo to jest skandalem, i ze synowie księży maja być na sługi, a córki na służące odpowiednim katedrom przydzielone. Przez całkowity stulecie XIII, XIV i XV posiadają księża kobiety w swych domach, a jak synody zakazywały je utrzymywać w domach, trzymali je pomijając domem. Wtedy ponownie zapadła uchwala, ze i w tamtym miejscu ich mieć nie jest dozwolone. Biorą toteż do domu na gospodynie swe krewne, tymczasem i tego zakazano, bo, podczas gdy się przekonano, “za sprawą diabła księża i z krewnymi przekroczenie popełniali”. Biskupi pozwalali utrzymywać właśnie takie kobiety, które nie wzbudzały podejrzenia. Żadna a nie była podejrzana, o ile się paroch archidiakonowi przyzwoicie opłacił. Łapówkę powinno się było podarować, bo wedle ówczesnego prawa księże konkubiny mogły być w niewole sprzedane i batogami chłostane, klecha oraz na utratę probostwa się narażał. Niemniej za kapitał na ogół wolno było osiągnąć dyspensy, tym samym z początkiem XIV wieku księża w diecezji krakowskiej w pełni otwarcie trzymali nałożnice – “w rodzaju legalnie poślubione małżonki”. (…) “Arcypasterz krakowski Paweł z Przemankowa słynny był z rozwiązłości swego życia. Skończony harem na biskupstwie utrzymywał, a poniekąd z klasztoru w Skale porwał zakonnicę i włączył ją do swego haremu. Jeden z jego następców na stolicy biskupiej Jan Muskata upamiętnił się w historii jak zbój, łupieżca i cudzołożnik, na rzecz którego chociażby rabować kościoły było niczem. Przedstawiano go sobie jak wilka w szatach biskupich. O biskupie włocławskim Janie z Kepy zapisały kroniki, ze w “folgowaniu pożądliwościom ciała się lubował”. Kronikarz Janko z Czarnkowa napisał o biskupie poznańskim Mikołaju z Kornika, ze był to pijus i lubieżnik, któremu na końcu z powodu grzechów z przeciwnej strony naturze dyskurs podupadać począł. Do kompanii tej przelecieć trzeba również biskupa krakowskiego Zawiszę, kto z dworem biskupim na rozpustne “hops” się udawał, aż cios, jak na wsi do jakiejś dziewuchy po drabinie na kopę siana się skradał, zrzucony stamtąd przez jej ojca azali nałożnica, takich potłuczeń doznał, ze na inny świat się przeniósł. Jego usługa, zgorszona życiem swego pana. przez długi epoka po jego śmierci w pałacu biskupim odgłosy zabaw diabelskich i nawoływania “pojedziemy na hops – miała słyszeć.” Pod takich przykładów ze okolica biskupów, na figa się zdały rozporządzenia papieży i synodów. Wszak cóż zadziwiać się biskupom i księżom, gdyż życie papieży płynęło tymi samymi drogami. Zło trwało w dalszym ciągu. Olbrzymie majątki, jakie księża gromadzili, w pierwszej chwili dziedziczyły ich dzieci i żony, podczas gdy im natomiast kazano żyć w celibacie, majątki te zapisywali swym nałożnicom. Podczas gdy wielkie były te majętności, dowodzi ustawa synodalny z roku 1415, w którym zapisano, ze plebani w diecezji włocławskiej swym konkubinom i gospodyniom racja wielkie majątki zostawiają, ze “chociażby na rzecz nader znakomitych szlachcianek i księżniczek wydawały się dostatecznym posagiem”. Te zapisy były powodem, ze biskupi w Polsce zakazywali zachowywać się zapisy z majątku nabytego w służbie kościelnej na przedmiot kogokolwiek. Było to acz nie do przeprowadzenia, albowiem oni sami wzbogacali swe rodziny kosztem majątku kościelnego. Nie mając innego wyjścia, biskup Rzymu pozwolił księżom na utrzymywanie nałożnic i pobierał od nich za to taksa. Taksa ów musieli wynagradzać wszyscy księża, bez względu na to, azali jaki puder parę nałożnic, azali tez nie pył żadnej.

W Kościołach prawosławnych

W Cerkwi prawosławnej i Kościołach wschodnich celibat obowiązuje biskupów, albowiem tradycyjnie są oni wybierani z mnichów. Nie jest on żądany od kapłanów i diakonów. Wszelako w przypadku, jeśli przedtem przyjęciem święceń się nie ożenili również i ich obowiązuje życie w celibacie. Jeśliby natomiast chcą się ożenić, muszą to poczynić nim przyjęciem święceń diakonatu (święcenia wyższe), bądź, w niektórych Kościołach, subdiakonatu (święcenia niższe).

W Kościołach protestanckich

Kościoły protestanckie, starokatolickie i Kościół anglikański zniosły go na rzecz wszystkich swoich duchownych, niemniej i w tych Kościołach dopuszczalne jest dobrowolne bezżeństwo. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim celibat obowiązuje z reguły siostry diakonisy.

Wyjątkiem jest protestancka gromada religijna szejkersów, która wszystkich wyznawców zobowiązuje do celibatu, potępia para małżeńska i zaleca adopcję w miejsce rodzenia dzieci.

Znaczenie celibatu

Podstawa teologiczna celibatu kościelnego tkwi w jego związkach ze święceniami, które – podczas gdy wierzą chrześcijanie – łączą kapłana z Jezusem Chrystusem. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa zalecano kapłanom abstynencja seksualną, bez względu na to azali żyli samotnie, azali mieli rodziny. Żonaci mężczyźni byli dopuszczani do święceń, a wyższe święcenia wykluczały pożycie małżeńskie; pewno że osobistość żenił się nie prędzej po przyjęciu święceń – w owym czasie tracił pozycja duchowne. W 306 roku synod w Elwirze usankcjonował ówczesny zachowanie, według którego od żonatych mężczyzn, którzy przyjmowali święcenia kapłańskie, żądano wyrzeczenia się pożycia małżeńskiego. W 325 roku Sobór Nicejski w Kanonie III “O kobietach zamieszkujących wspólnie z duchownymi” zakazywał związków małżeńskich księży; Wielki sobór zabronił zgoła biskupom, prezbiterom, diakonom i wszystkim członkom stanu duchownego, osiedlać z kobietą, pewno, że jest to prototyp, pingwin, ciocia bądź inna podmiot stojąca oprócz wszelkimi podejrzeniami. Pomimo tego do VII wieku niektórzy biskupi, a co więcej papieże, miewali małżonki. W VIII wieku celibat stał się prawem powszechnym na Zachodzie, toż został zaaprobowany jak jedyna jakość życia duchownego nie prędzej za czasów papieża Grzegorza VII, w XI wieku.

Jan Paweł II o celibacie

W książce “Wstańcie, chodźmy!” Jan Paweł II racja tłumaczy znaczenie celibatu:

• Istnieje przede wszystkim wyjaśnienie chrystologiczna: Chrystus, ustanowiony Pośrednikiem między Ojcem i rodzajem ludzkim, pozostał celibatariuszem, by doskonale oddać siebie służbie Bogu i ludziom. Komu dane jest popierać w godności i misji Chrystusa jest wezwany, by podzielał również to całkowite oddanie.

• Istnieje tłumaczenie eklezjologiczna: Chrystus umiłował Kościół, Mięso swoje, poświęcając na rzecz tego Kościoła całego siebie, tak aby sobie zaadoptować Oblubienicę chwalebną, świętą i nieskalaną. Wybierając celibat, kapłan obiera w charakterze własną tę dziewiczą miłość Chrystusa do Kościoła, czerpiąc z niej nasilenie nadprzyrodzonej płodności.

• Istnieje w końcu uzasadnienie eschatologiczna: niedaleko zmartwychwstaniu – podczas gdy powiedział Mesjasz pan – “nie będą się ani żenić, ani za mąż wypierdalać, tymczasem będą podczas gdy aniołowie Boski w niebie” (Mt 22, 30). Celibat kapłański zapowiada przyjście ostatecznych czasów zbawienia i w jakikolwiek fortel antycypuje wypełnienie się Królestwa, potwierdzając, że istnieją wyższe wartości, które pewnego dnia zajaśnieją we wszystkich dzieciach Bożych.

Kontrowersje

Wymóg celibatu poniżej duchownych wzbudza weto ze okolica wielu krytyków Kościoła rzymskokatolickiego, jednakże również wielu grup reformatorskich w łonie katolicyzmu. Jednym z powodów takiego sprzeciwu jest zdanie o tym, że funkcja celibatu jest kontradyktoryczny z ludzką naturą (zwolennicy tego poglądu na wsparcie swoich racji przytaczają przykłady przegiąć i skandali obyczajowych wśród duchowieństwa). Inny powód sprzeciwu (podnoszony przez niektórych katolickich reformatorów, a uniwersalny w kręgach protestanckich) jest nieporozumienie celibatu z nauczaniem Biblii. Na wsparcie tej tezy przywołuje się przykłady kapłanów Starego Testamentu, którzy uniwersalnie byli ludźmi żonatymi, tudzież doktryna Nowego Testamentu, w którym “kawalerstwo” przedstawiana jest jak zadatek (1 Kor 7,7-8) na rzecz niektórych wierzących, życie rodzinne tudzież – jak naturalne wyznaczenie duchownych (1 Tm 3,1-5 i 3,12). Zwolennicy modelu biblijnego argumentują, że życie rodzinne jest na rzecz duchownych doskonałym sprawdzianem przydatności do służby w Kościele: “Jeżeli bo szycha nie potrafi sobie doradzić z własnym domem, to w jaki sposób będzie mógł zatroszczyć się efektywnie o Kościół Boski?” (1 Tm 3,5). Odwołują się również do faktu, że tenże szerzyciel Piotr był człowiekiem żonatym (1 Kor 9,5 zaś , Mt 8,14).

Zdaniem wielu obserwatorów wymóg celibatu jest przyczyną spadającej liczby powołań kapłańskich. W ostatnich latach temat celibatu jest przedmiotem co chwila w wyższym stopniu gorącej debaty w łonie Kościoła katolickiego.

Celibat świeckich

W chrześcijaństwie jest i obszar na rzecz świeckich celibatariuszy, przyjmujących celibat całkiem dobrowolnie, bez żadnych ślubów.

W Kościele katolickim świeckimi celibatariuszami są na przypadek numerariusze i przyłączeni Prałatury Opus Dei.

Opatrywanie sygnaturą współczesne

Obecnie raz za razem częściej spotyka się uzus terminu ‘celibat’ w odniesieniu do przerwania współżycia zarówno stałego gdy i tymczasowego również w małżeństwie.

Źródło: “http://pl.wikipedia.org/wiki/Celibat“